Dişi anofel cinsi sivrisineklerin sokmasıyla aktarılan bir parazitin neden olduğu sıtma, DSÖ tarafından tedavi edilebilir ve önlenebilir bir hastalık olarak tanımlanıyor. Malarya olarak da isimlendirilen hastalığın belirtileri ortasında ateş, titreme, baş ağrısı, yorgunluk, gözler ve deride sararma, nöbetler ve nefes darlığı yer alabiliyor. Sıtma hastalığına yönelik farkındalığın artırılması için her yıl 25 Nisan Dünya Sıtma Günü olarak isimlendirilirken, Dünya Sıtma Günü’nün bu yılki teması ise Sıtmayı Ortadan Kaldırmak İçin Artık Yapabiliriz ve Artık Harekete Geçmeliyiz olarak belirlendi. 25 Nisan Dünya Sıtma Günü nedeniyle DSÖ’nün hastalığa ait dataları derlendi.

‘KÜRESEL ÖLÇEKTE HADİSELERİN MERKEZİ AFRİKA’

DSÖ’nün yayımladığı 2025 Dünya Sıtma Raporuna nazaran, 2024’te dünyada 282 milyon sıtma hadisesi görüldü ve hastalık nedeniyle 610 bin kişi hayatını kaybetti. Global ölçekte tüm hadiselerin yaklaşık yüzde 94’ünü oluşturan Afrika’da 2024’te 265 milyon şahsa sıtma teşhisi konuldu ve bölgede hastalıktan 579 bin kişi hayatını yitirdi. Hastalığa karşı en savunmasız küme olan 5 yaş altı çocuklar, bölgedeki ölümlerin yüzde 75’ini oluşturdu. Dünyadaki olayların neredeyse yüzde 50’si, salgının en şiddetli yaşandığı Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Uganda, Etiyopya ve Mozambik’te kaydedildi. Avrupa’da ise 2015’ten bu yana kimseye sıtma teşhisi konulmadı.

‘AŞI ÇALIŞMALARIYLA MİLYARLARCA OLAY ÖNLENDİ’

DSÖ, sıtma bulaşma riski yüksek bölgelerde parazit taşıyıcı sivrisineklerden korunmak hedefiyle ilaçlı cibinliklerin kullanılmasını, sıtma kuşkusu durumunda sıhhat kuruluşlarına başvurulmasını ve tedavi sürecinde sıtma aşılarının kullanılmasını tavsiye ediyor. Sıtma salgını görülen ülkelerde 2019’dan beri DSÖ’nün öncülüğünde Global Aşı ve Bağışıklama İttifakı, AIDS, Tüberküloz ve Sıtma ile Çaba Global Fonu ve Unitaid’in sağladığı finansmanla aşı uygulamaları yapılıyor.

Ekim 2023’te DSÖ, birinci sıtma aşısı olan RTS,S/AS01’in devam eden uygulamasını tamamlamak için ikinci bir aşı olan R21/Matrix-M’yi önerdi ve riskli bölgelerde yaşayan çocuklar ortasında sıtmayı önlemek için kâfi aşı tedarikini sağladı. Salgından etkilenen ülkelerle yürütülen kelam konusu teşebbüsler sayesinde 2000-2023 periyodunda 2,2 milyar sıtma olayının önlendiği kestirim ediliyor. Türkiye’de, Sıhhat Bakanlığının çalışmalarıyla yerli sıtma enfeksiyonu bitirildi ve 2010’dan bu yana yalnızca yurt dışı kaynaklı hadiseler tespit ediliyor.

Haber7