Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye iktisadı hakkında değerli açıklamalarda bulunuyor. Şimşek, öngörülebilirlik giderek artıyor, iktisat politikalarımız dengeli dedi. 

Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek açıklamasında şu tabirleri kullandı:

“NEGATİF TELAFFUZLAR ARTIK KARŞILIK BULMUYOR”

Türkiye’nin kamu borcu düşük. Bütçe disiplinini çok süratli sağlayarak rüştümüzü ispat ettik. Programın siyasi sahiplenilmesine ait negatif telaffuzlar artık karşılık bulmuyor

“CARİ FAZLA İÇİN ŞİMDİ ERKEN”

Türkiye cari açık problemini büyük oranda çözdü lakin cari fazla için şimdi erken.

Türkiye’ye yönelik milletlerarası yatırımcı ilgisinin son devirde besbelli biçimde arttığı belirtiliyor. Ocak ayında Londra, New York ve Hong Kong’da gerçekleştirilen temaslarda yaklaşık 800 yatırımcıyla bir ortaya gelindiği, bu seviyede ağır ilginin en son 2013 yılında, Türkiye’nin kredi notunun “yatırım yapılabilir” düzeye yükseldiği devirde görüldüğü tabir ediliyor.

LONDRA’DAN HONG KONG’A AĞIR TEMAS TRAFİĞİ

Ocak ayında evvel Londra, akabinde New York ve Hong Kong’da yatırımcı buluşmaları düzenlendi. Görüşmelerin bir kısmı geniş iştirakli konferans salonlarında, bir kısmı ise 15-20 kişilik kümeler halinde yapıldı. Yaklaşık bir buçuk haftaya yayılan program kapsamında toplam 800 yatırımcıyla temas kuruldu.

Yetkililer, 2007-2018 yılları ortasında da benzeri memleketler arası temasların sürdürüldüğünü, lakin mevcut ilgi seviyesinin bilhassa 2013’teki olumlu kredi notu periyodunu hatırlattığını belirtiyor.

“GÜÇLÜ HİKÂYE” VURGUSU

Yatırımcı ilgisinin nedenlerine ait değerlendirmede üç temel başlık öne çıkıyor. Bunlardan birincisi, Türkiye’nin gelişmekte olan ülkeler ortasında “güçlü bir hikâyeye” sahip olması.

Küresel ölçekte ve Türkiye’nin bulunduğu bölgede, güçlü ekonomik anlatı sunabilen ülke sayısının hudutlu olduğu söz edilirken; Türkiye’de yürütülen dezenflasyon süreci ve sıkı para ile maliye siyasetlerine karşın büyümenin dirençli seyretmesi dikkat cazibeli ögeler ortasında gösteriliyor.

Reel iktisatla ilgili tenkitlerin bulunduğu kabul edilmekle birlikte, Türkiye’nin büyüme performansının bilhassa ticaret ortaklarıyla kıyaslandığında güçlü kaldığı vurgulanıyor. Dezenflasyon programının son hedefinin da büyüme potansiyelini daha sürdürülebilir ve istikrarlı bir yapıda artırmak olduğu belirtiliyor.

JEOPOLİTİK POZİSYON VE GÜVENLİK BOYUTU

İkinci başlık ise global sistemdeki değişim ve güvenlik mimarisi tartışmaları. Orta büyüklükteki ekonomilere yönelik ilginin arttığına dikkat çekilirken, Türkiye’nin güvenlik perspektifinden sahip olduğu pozisyonun altı çiziliyor.

Türkiye’nin, ordu büyüklüğü açısından NATO içinde ikinci sırada yer aldığı; faal güç bakımından da uzun müddettir birinci beş ülke ortasında bulunduğu belirtiliyor. Bu çerçevede Avrupa’nın güvenliğinin Türkiye’den bağımsız değerlendirilemeyeceği, yeni global tertipte Türkiye üzere ülkelerin jeopolitik rolünün kıymetini koruduğu tabir ediliyor. Savunma sanayii başta olmak üzere sektörel seviyede de ilginin arttığı kaydediliyor.

ÖNGÖRÜLEBİLİRLİK VE SİYASET TUTARLILIĞI

Üçüncü faktör olarak ise siyaset tutarlılığı ve artan öngörülebilirlik gösteriliyor. Türkiye’nin bir müddettir iktisat siyasetlerinde daha istikrarlı bir çerçeve sunduğu, belirsizliklerin yüksek olduğu bir coğrafyada bulunmasına karşın siyaset öngörülebilirliğinde önemli bir artış sağlandığı tabir ediliyor.

Bu çerçevede, sağlam bir ekonomik yapı, mevcut konjonktüre nazaran güçlü büyüme ve bölgesel aktör rolünün birlikte kıymetlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

YEŞİL DÖNÜŞÜM, DİJİTALLEŞME VE LOJİSTİK HAMLELERİ

Yatırımcıların ilgisini çeken başlıklardan biri de Türkiye’nin öncelikleri ile global eğilimlerin örtüşmesi. Güçte dışa bağımlılığı azaltmayı hedefleyen yeşil dönüşüm programları, yapay zekâ hazırlıkları ve dijital dönüşüm çalışmaları bu kapsamda öne çıkıyor.

Türkiye’nin gelişmiş ülkeler düzeyinde olmadığı lakin gelişmekte olan birçok ülkenin önünde bulunduğu söz ediliyor. Lojistik altyapıya yönelik projeler de yatırımcıların dikkatini çekiyor. Organize sanayi bölgelerinin demiryolu irtibatlarıyla limanlara entegre edilmesini hedefleyen programın, rekabet gücünü artıracak bir adım olarak değerlendirildiği belirtiliyor.

Büyümenin niteliğine ait olarak ise geçen yılın birinci üç çeyreğinde büyümenin yarısından fazlasının toplam faktör verimliliğinden kaynaklandığı bilgisi paylaşılıyor. Bu yapının hem sürdürülebilir hem de makroekonomik dengesizlik yaratmayan bir büyüme manasına geldiği vurgulanıyor.

BORÇLULUK ORANLARI VE BÜTÇE DENGESİ

Makro göstergeler de yatırımcı sunumlarında öne çıkan başlıklar ortasında yer alıyor. Hanehalkı borcunun ulusal gelire oranının yaklaşık yüzde 10 düzeyinde olduğu; özel bölüm borçluluğunun da global ortalamalara nazaran düşük kaldığı belirtiliyor.

Kamunun brüt iç ve dış borç stokunun ulusal gelire oranının yüzde 25’in altında olduğu, benzeri ülkelerde bu oranın ortalama yüzde 74 seviyesinde bulunduğu söz ediliyor. Bütçe disiplinine ait olarak ise büyük zelzele felaketinin mali yükü ve EYT düzenlemesinin tesirlerine karşın bütçe açığının ulusal gelire oranının geçen yıl yüzde 2,9’a gerilediği aktarılıyor. Gelişmekte olan ülkelerde bu oranın ortalama yüzde 6,3 olduğu belirtiliyor.

YATIRIMCILARIN GÜNDEMİNDEKİ SORULAR

Yurt dışı temaslarda yatırımcıların sorularının da evvelki devirlere kıyasla değiştiği tabir ediliyor. Birinci etapta programın devam edip etmeyeceğine ait soruların öne çıktığı, lakin bu tartışmaların geride kaldığı belirtiliyor. Programın siyasi sahiplenmesine ya da geleceğine dair spekülatif telaffuzların milletlerarası yatırımcı nezdinde karşılık bulmadığı söz ediliyor.

Bugün prestijiyle soruların daha çok makroekonomik çerçeveye odaklandığı, bilhassa dezenflasyon sürecinin görünümünün en kıymetli başlık olduğu kaydediliyor. Bunun yanı sıra “terörsüz Türkiye” amacı, geçmişteki teşebbüslerle farkları ve bu kere neden başarılı olabileceği de yatırımcıların gündeminde yer alıyor.

Dönem devir global sistemdeki yeni mimari, Türkiye’nin bu yapı içindeki pozisyonu ve Türkiye-Batı ilgileri de sorulmakla birlikte, genel eğilimin daha teknik ve makroekonomik başlıklara yöneldiği belirtiliyor.

“KKM’DEN BAŞARILI ÇIKIŞ YAPTIK”

“KKM’den başarılı bir çıkış yaptık” diyen Şimşek kelamlarına şöyle devam etti:

“Devletin yükümlülüğüydü. Kurun gitmesi halinde kamu yükümlülükle karşı karşıya kalıyordu, dezenflasyonu zorlaştırıyordu. 143 milyar dolara çıkan KKM stoku büyük oranda kalktı. Enflasyonun denetimden çıkmasını engellemek bizim için en kritik meydan okumaydı. 2024’ün ikinci yarısından sonra dezenflasyon başladı. Enflasyonu 2024’ü yüzde 44 civarı, 2025’i de yüzde 30 civarında bitirdik. En kıymetli dengesizlik enflasyon şu anda. Programı uygulamaya devam ediyoruz, vakit alıyor. Enflasyon şok öncesi periyoda dönmesi 3,4 yıl alıyor. Bizim programın gerçek manada dezenflasyondan bahsediyorum, para siyasetinin inşası ve maliye siyasetinde disiplin sağlamamız vakit aldı. Basitçe tahliller yok.”

“ENFLAYONDA MART, NİSAN VE MAYIS’TA GEÇMİŞ PERİYOT ORTALAMALARININ ALTINA DÜŞEBİLİRİZ”

Dezenflasyon sürecine değinen Şimşek “Enflasyonla çaba bizim en temel önceliğimiz, öteki makro meselelerde kıymetli ölçüde ilerleme sağlandı” diyen Şimşek “Ocak, Şubat ayında mevsimsel tesirlerle nispeten yüksek geldi. Burada dezenflasyonda bozulma yok, yavaşlamadan bahsedilebilir. Sebebine inmek lazım. Besin kaynaklıysa, mevsimsellikten arındırılmış, geçen yılın kuraklığı, bu yılın kış koşulları tesiriyle yüksek geldiyse bunu hakikat okumak lazım. Burada süreksiz faktörlerle yavaşlama kelam konusu. Bu telafi edilebilir mi? Evet. Mart, Nisan, Mayıs’ta geçmiş devir ortalamalarının altına düşebiliriz. Bu yılın yağışları çok yeterli. Yakın tarihin en düzgün yağışının olduğu periyodun içindeyiz.” açıklamasında bulundu.

“KOLAY BİR TAHLİL YOK” 

Türkiye’nin risk primi düşüyor. Türkiye şu an çok daha yüksek bir kredi notunu hak ediyor.

Sabır deyince onu da eleştiriyorlar. Ancak kolay bir tahlil yok. Hiçbir ülkenin problemlerine kestirme tahliller yok. Sabırla ve kararlılıkla bu programın uygulanması lazım. Program kusursuz mi değil, eksikleri var mı? Gideririz.

Desenflasyonla birlikte gelir dağılımı da güzelleşmeye başladı. Gini katsayısı 2023 sonrasında düzgünleşiyor. Çalışanlarımızın GSYH’den aldığı hisse artıyor. 

“GÜNDEMDE VERGİ ARTIŞI YOK”

Şu an gündemde bir vergi artışı yok, kurumlar vergisi ya da KDV artışı çalışması bulunmuyor. Sektörel gündemlere ve ticaret gelişmelerine nazaran devir dönem adımlar atılabilir.

Kayıtdışılık sıradan bir sorun değil. Kayıtdışılıkta kararlıyız. Dijital çağdayız. Bu çağda o kadar çok ayak izi kalıyor ki. Kayıtdışılık, sürdürülebilir değil. 

 

Haber7