Uluslararası Ticari Eşleştirme Platformu (UTEP) Genel Başkanı Sami Bektaş  ile global ticaret savaşlarını, bölgesel jeopolitik riskleri ve Türkiye iktisadına ait beklentilerini paylaştı.

Gerçekten de iş dünyası açısından şiddetli bir yılın geride kaldığını belirten Bektaş, “Enflasyonla gayret kapsamında uygulanan sıkı para siyasetleri, makroekonomik istikrar açısından gerekli bir süreçtir. Lakin bu sürecin gerçek dal üzerindeki tesirlerini de dikkatle okumak gerekiyor. UTEP olarak Türkiye iktisadının mevcut durumunu üç başlıkta kıymetlendiriyoruz: Birincisi, fiyat istikrarının tekrar tesis edilmesi uzun vadeli sürdürülebilir büyüme için hayati ehemmiyettedir. Bu nedenle enflasyonla çabayı stratejik ve mecburî bir adım olarak görüyoruz.

İkincisi, finansmana erişim ve maliyet sorunu bilhassa KOBİ’ler için önemli bir baskı oluşturuyor. Yüksek faiz ortamı yatırım iştahını sınırlarken, üretim ve istihdam tarafında temkinli bir tablo ortaya çıkarıyor. Üçüncüsü ise, ihracat ve kur istikrarı. Global talepteki yavaşlama ve iç piyasadaki daralma birlikte düşünüldüğünde firmalarımızın rekabet gücünü koruyacak yapısal adımların hızlandırılması gerekiyor. UTEP olarak biz, bu süreci bir geçiş periyodu olarak görüyoruz. O

rta vadede enflasyonun kalıcı halde düşmesiyle birlikte öngörülebilirliğin artacağına, bunun da yatırım ve üretim ortamını güçlendireceğine inanıyoruz. Lakin bu devirde gerçek bölüme yönelik seçici takviyelerin artırılması gerektiğini de bilhassa vurguluyoruz. Emelimiz; istikrar, üretim ve istihdam istikrarını birlikte koruyan bir ekonomik yerin oluşmasına katkı sunmaktır.” dedi.

SORUNUN KÖKENİ KİLO BAŞI İHRACAT DEĞERİ

İhracatçılarımız döviz kurlarının yatay seyrinden ve artan maliyetlerden şikayetçi. Rekabetçiliğimizi kaybediyor muyuz? Çıkış yolu nerede?

Bu sorunu sadece “Döviz kuru artarsa rahatlarız” diyerek geçiştiremeyiz. Bu, ağrı kesiciyle kanser tedavisi yapmaya misal. Sorunun kökeni, Türkiye’nin kilo başı ihracat kıymetindedir.

Bakın, Türkiye’nin ortalama ihracat ünite bedeli kilogram başına 1,5 dolar düzeylerinde dolaşıyor. Almanya’da bu sayı 4 doların, Güney Kore’de 3 doların üzerindedir. Şayet biz 1,5 dolara eser satıyorsak, müşterimiz bizi “kaliteli” olduğumuz için değil, “ucuz” olduğumuz için tercih ediyordur.

Yıl	Kg Başı İhracat Değeri	Durum / Trend
2020	1,10 $	Başlangıç düzeyi.
2021	1,29 $	Enflasyon ve talep artışı ile süratli yükseliş.
2022	1,44 $	Katma kıymetli eser hissesinin artması.
2023	1,57 $	Tarihi tepe düzeyi.
2024	1,42 $ – 1,48 $*	Küresel hammadde fiyatlarındaki düşüş kaynaklı düzeltme.

 

Maliyetler arttığında ve kur baskılandığında “ucuz olma” özelliğimizi kaybediyoruz ve kriz başlıyor. Tahlil kurun patlaması değildir; tahlil, o 1,5 doları 2,5 dolara, 3 dolara çıkaracak markalaşma ve Ar-Ge yatırımıdır. Biz artık hamallık yaparak büyüyemeyiz. Fiyat rekabetinden marka rekabetine geçiş, bir tercih değil, hayatta kalma zorunluluğudur.

İRAN, ABD VE İSRAİL ÜÇGENİNDEKİ GERİLİMLER

Biraz da coğrafyamıza bakalım. İran, ABD ve İsrail üçgenindeki tansiyonlar ve bölgesel çatışma riski, Türk iş dünyasını nasıl tesirler?

İbn-i Haldun’un vakitsiz bir kelamı vardır: “Coğrafya kaderdir” der. Bu yazgı ticaretin kurallarını müellif. ABD-İran-İsrail tansiyonu bizim için yalnızca siyasi bir gündem değil; direkt güç maliyeti, lojistik güvenliği ve sigorta primleri demektir. 

Ben bir iş adamı olarak şuna bakarım: Bölgede tansiyon yükseldiğinde petrol fiyatları artıyor mu? Evet. Bu benim üretim maliyetimi vurur. Lojistik rotalar kapanıyor mu? Evet. O halde “B Planımız” hazır olmalı. Fakat madalyonun başka yüzünde şu var: Bölgedeki istikrarsızlıkta Türkiye, üretim gücü ve emniyetli tedarikçi kimliğiyle “Güvenli Liman” olarak öne çıkıyor. Batılı firmalar, tedarik zinciri kopma riski olan bölgelerden çok, Türkiye’yi daha inançlı bir merkez olarak görüyor. Bu riski fırsata çevirmek, panik yapmadan alternatif pazarlara odaklanmakla mümkündür. 

Sektörel kökeninizin mücevherat olduğunu biliyoruz. Son devirde altın, gümüş ve bakır üzere madenlerdeki hareketliliği, hatta ABD’nin Grönland’a olan ilgisini nasıl okuyorsunuz? Bu bir yatırım fırsatı mı, yoksa daha derin bir manası mı var?

Bu bahse bir kuyumcu hassasiyetiyle fakat endüstrici vizyonuyla yaklaşayım. Bugün yaşananlar kolay bir fiyat artışı değil, global bir “Hammadde Egemenliği Savaşıdır.”

Altın, belirsizlik periyotlarında merkez bankalarının bile sığındığı inançlı limandır, bu talep devam eder. Lakin asıl arbede sanayi metallerinde. Yeşil güç, elektrikli araçlar ve çip teknolojisi; bakıra, gümüşe ve ender toprak elementlerine olan gereksinimi patlattı.

ABD’nin Grönland ilgisi yahut Afrika’daki maden alanlarında Çin ile Batı ortasındaki çekişmeyi salt “toprak kazanma” hevesi olarak görmemek lazım diye düşünüyorum bu bir “teknolojik üstünlük” çabasıdır. 

Çünkü çipi üreten, geleceği yönetir; çip için de o az elementlere muhtaçlık var. Türk sanayicisi şunu görmeli: Gelecek 10 yılın sorunu pazar bulmak değil, hammaddeye erişmek olacak. Bu yüzden yalnızca altına yatırım yapmak yetmez; üretimde kullandığımız stratejik hammaddelerin tedarik güvenliğini bugünden sağlamak zorundayız.

Haber7