Orta Doğu’da mart başında başlayan ve petrol fiyatlarını uzun bir müddet 110 doların üzerinde tutan çatışmalara 2 hafta orta verilmesi piyasalara nefes aldırdı. Brent petrolün varil fiyatı Hürmüz Boğazından geçişlerin de başlamasıyla birlikte 95 doların altına geriledi.

ABD-İsrail ve İran ortasında 5,5 hafta süren çatışma ortamında petrol başta olmak üzere emtia fiyatlarında yaşanan yükselişler, “ithalatçı” pozisyonda bulunan Türkiye için beklentileri bozmuştu.

SON KESTİRİMLER NASIL GELDİ?

Son bir haftalık süreçte global şirketlerin de ortalarında bulunduğu finans kuruluşları, Türkiye’ye yönelik enflasyon beklentilerini üst çekmişti. Son olarak Citigroup Türkiye için yıl sonu enflasyon varsayımını %29 ve JP Morgan %28’e revize etmişti.

Bu beklentilerle birlikte siyaset faizinin daha yüksek düzeyde kalabileceği öngörüleri öne çıkmıştı. Yıl başında cari istikrarda 25 milyar dolar olan açık beklentisi ise 40 milyar dolara yükselmişti.

TÜRKİYE İÇİN 5 FIRSAT

Ateşkesin akabinde kalıcı bir barış ortamının sağlanması halinde ise, Türkiye iktisadının 5 değerli fırsat yakalayacağı belirtiliyor. Bunlar şöyle sıralanıyor:

1-Enflasyon:

Enerji başta olma üzere emtia fiyatlarında yaşanan düşüşler, enflasyon beklentilerinin daha ölçülü hale gelmesini destekleyecek. Yıllık TÜFE, mart ayında %30,87 olarak gerçekleşmişti.

2-Faiz:

Yabancı yatırımcının süratle Türkiye’ye dönüşü ile birlikte evvel piyasa faizlerinde düşüş yaşanabileceği, akabinde siyaset faizi üzerindeki baskıların azalabileceği söz ediliyor.

TCMB’nin 22 Nisan’daki toplantısı öncesinde siyaset faizi %37’de, iki yıllık gösterge tahvil faizi ise 42,4 düzeyinde bulunuyor.

3-Cari İstikrar:

Emtia fiyatlarındaki balonun sönmesi, cari istikrar için “enerji faturası” kaynaklı birinci olumsuz beklentilerin daha olumluya dönmesini beraberinde getirecek. Türkiye’nin 12 aylık cari açığı ocak sonunda 32,9 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmişti.

Bu ortada cari istikrarın ana bileşenlerinden olan portföy girişleri, direkt yatırımlar ve turizm, jeopolitik risklere karşı en hassas alanlar olarak biliniyor. Risklerin gerilemesi, bu kanallardan döviz girişinin artmasını da sağlayacak.

4-Döviz:

Emtia fiyatlarındaki artış hem daha fazla döviz gereksinimi hem de risk iştahında düşüş tesiriyle kurlar üzerinde baskı ögesi olmuştu. TCMB’nin rezervlerinde martta yaklaşık 50 milyar dolar gerileme yaşanmıştı. Buna karşılık dolar, martta yalnızca %1,3 prim yaptı. TL, savaşın birinci ayında en dirençli para üniteleri ortasında yer aldı.

Jeopolitik risklerin gerilemesi, dolar talebinin azalmasını ve TL üzerindeki baskının hafiflemesini de destekleyecek. Hem faiz hem döviz baskısının hafiflemesi, TCMB’nin rezervlerine müspet yansımaya başlayacak.

5-Büyüme:

Yüksek emtia fiyatları, maliyetler ve siparişler üzerinde tesir göstererek büyüme üzerinde risk oluşturmaya başlamıştı. İSO Türkiye İmalat PMI martta 47,9’a gerileyerek son 5 ayın en düşük düzeyini görmüştü. Bu data, şubat ayında 49,3 olmuş ve eşik kıymet olan 50,0’ye epeyce yaklaşmıştı.

S&P Küresel Market Intelligence Yöneticisi Andrew Harker, imalatta savaş öncesinde koşulların güzelleşme gösterdiğini hatırlatarak, “Martta ise bir ölçü ivme kaybı yaşandı. Yavaşlama, büyük ölçüde Orta Doğu’daki savaştan kaynaklandı” demişti.

Kalıcı bir ateşkesin hem maliyet baskılarını azaltarak hem de siparişlerin tekrar artmasını destekleyerek, büyümeye de olumlu yansıyabileceği aktarılıyor.

OECD tarafından açıklanan son iddialara nazaran Türkiye’nin 2026’da %3,3 büyüme gösterebileceği öngörülmüştü. Bu varsayımların, optimist senaryoda üst revize edilebileceği belirtiliyor.

EKONOMİSTLER NE DİYOR?

Rota Portföy Başekonomisti Hasret Bayraktar Gökşen; savaşın tesirleri sönümlenmeye başladığında Türkiye’nin başka gelişmekte olan ülkelerden daha fazla ön plana çıkabileceğini ve çıkan yabancı sermayenin misliyle geri dönebileceğini söyledi. Bu senaryoda dezenflasyon sürecinin yine hızlanacağını vurgulayan Gökşen, global piyasalarda risk iştahının artmasıyla birlikte en olumlu ayrışacak ülkenin Türkiye olacağını da belirtti.

Stratejist Banu Kıvcı Tokalı ise, Türkiye üzere güç ithalatçısı gelişen piyasalar için petrol fiyatlarındaki düşüşün hayati değer taşıdığını, bunun cari istikrar ve enflasyon için olumlu olduğunu tabir ederek, “Dolar endeksinin 100 düzeylerinden 98’e gerilemesi, Türkiye’nin de içinde bulunduğu gelişen piyasalara yönelik risk iştahını artırabilir. Türkiye iktisadının yanlışsız bir rota ile gelişen piyasalar ortasında müspet ayrışabilir” değerlendirmesinde bulundu.

Haber7