Osmanlı yazı kültürünü tanıtmak ve paleografik okuma marifetlerini geliştirmek hedefiyle düzenlenen serinin üçüncü programı, İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Süleyman Berk’in yürüttüğü “Taş, Çizgi ve Vakit Ortasında: Osmanlı Kitabelerini Keşfetmek” başlıklı kitabe okuma atölyesi oldu.

Osmanlı kitabeleri üzerinden kitabe okuma sistemlerinin ele alındığı ve her yaştan iştirakçiye açık atölyenin birincisi, 19 Aralık’ta gerçekleştirilmişti. Atölyenin ikinci programında Berk, yaklaşık 40 yıl evvel mezar taşlarındaki kitabeleri araştırmaya başladığını ve o vakitler kimsenin bu bahislerle ilgilenmediğini söyledi.

“MEZAR TAŞLARINI TASNİF ETMEK ZOR”

Süleyman Berk, son 30 yıldır de üniversitelerin ilahiyat fakülteleri ile Türk-İslam sanatları ve tarih ana bilim kısımlarının kitabeleri araştırdığını, daha sonra da bu araştırmaların sanat tarihi kısmına sıçradığını belirtti.

“Zamanı Aşan Taşlar: Zeytinburnu’nun Tarihi Mezar Taşları” başlıklı bir çalışma hazırladığını lisana getiren Berk, “Bu çalışma 10 yıl sürdü. Bir envanter çalışması zira mezar taşları kitabelerini tasnif etmek çok sıkıntı. Okumak çok sıkıntı bir şey. Müsaade alamıyorsunuz, taşlara dokunamıyorsunuz.” dedi.

KARACAAHMET VE MERKEZEFENDİ MEZARLIĞI SİTEMİ

Prof. Dr. Berk, Türkiye’deki mezarlıkların bir kıyafet müzesi üzere olduğuna işaret ederek, İstanbul’da hazirelerin korunduğunu ancak Karacaahmet, Merkezefendi mezarlığı üzere birçok yerdeki mezarlıklarda kitabeli mezar taşlarının yok olduğunu, talan edildiğini aktardı.

Karacahmet’in İslam dünyasının en eski ve en büyük mezarlığı olduğuna lakin bugün eski kitabeli mezar taşlarının neredeyse hiç kalmadığına dikkati çeken Berk, “Eski mezarlıklarımız hakikaten muhakkak bir vakte kadar ihtimamla korunan, taşları üsluplu, hoş yapılan bir kültürün korunduğu bir yerdi. Lakin artık her şeyin gittiği üzere bu kültür de gitti.” diye konuştu.

“TARİHİ ESERLER MİLLETİN TAPUSUDUR”

Atölyede sunum eşliğinde mezar taşları kitabelerini “başlık ve sembol”, “serlevha”, “kimlik”, “dua” ve “tarih” unsurlarına bölerek anlatan Berk, çalışmaları sonucu mezar taşlarında 250 çeşit serlevha tespit ettiği bilgisini verdi.

Berk, tarihi yapıtların bir milletin tapusu kararında olduğunu vurgulayarak, “Tarihi eserler bir milletin namusudur, onurudur, bayrağı üzeredir. Bu manada Yahya Kemal’in bir kelamını hatırlatırım, ‘Kırık bir mezar taşına, kırk bohçaya sarılı sakal-ı şerif üzere sahip çıkmazsak, ne din kalır ne millet ne de memleket.’ diyor. Bu çok değerli bir konu. Olağan artık durumlar 20 sene evvelki üzere değil. Beşerler biraz daha dikkat ediyorlar.” sözlerini kullandı.

EN HOŞ ÖRNEKLER NEREDE?

Osmanlı’nın son devrinde mezar taşı kitabelerinin taş personelliği bakımından çok kıymetli olduğunu söyleyen Berk, en hoş örneklerinin Çemberlitaş’taki II. Mahmud Türbesi, Süleymaniye Cami Haziresi, Çemberlitaş Atik Ali Paşa Cami Haziresi ve Eyüpsultan Mezarlığı’nda görülebileceğini kelamlarına ekledi.

“Taş, Sınır ve Vakit Ortasında: Osmanlı Kitabelerini Keşfetmek” başlıklı kitabe okuma atölyesi, mayıs ayına kadar Rami Kütüphanesi’nde devam edecek.

Haber7