MEDENİYETLERİN KAVŞAĞINDA BİR KENT: GAZİANTEP

Gaziantep, Mezopotamya ile Akdeniz ortasında stratejik pozisyonuyla tarih boyunca sayısız uygarlığın kesişim noktası oldu. Paleolitik devirden Osmanlı’ya uzanan süreçte Hititlerden Romalılara, Selçuklulardan Memlük ve Osmanlı’ya kadar pek çok medeniyet kentte iz bıraktı.

Bugün güçlü endüstrisi, ticaret ağı, kültürel mirası ve gastronomisiyle Türkiye’nin en kıymetli metropollerinden biri olan kent, her yıl binlerce yerli ve yabancı ziyaretçiyi ağırlıyor. 2015 yılında UNESCO Yaratıcı Kentler Ağı’na giren Gaziantep mutfağı, kentin turizm kimliğinin en değerli modüllerinden biri haline gelmiş durumda.

GAZİANTEP’TE TARİH VE KÜLTÜRLE İÇ İÇE GEZİLECEK YERLER

ZEUGMA ANTİK KENTİ

Gaziantep seyahatinin en etkileyici duraklarından biri olan Zeugma Antik Kenti, Fırat Irmağı kıyısında kurulmuş kadim bir Roma kentidir. Büyük İskender’in generallerinden I. Selevkos Nikator tarafından MÖ 300’de kurulan kent, Roma periyodunda ticaret ve kültür merkezi haline gelerek altın çağını yaşadı.

Kentin en dikkat cazip tarafı, villaları süsleyen mozaikler ve gelişmiş kent planlamasıdır. MS 256’da Sasani saldırısıyla büyük ölçüde tahrip edilse de bugün hâlâ antik dünyanın ihtişamını hissettiren en değerli arkeolojik alanlardan biridir. 

Kent, MÖ 31’den itibaren Roma’ya bağlanarak ismi geçit-köprü anlamında “Zeugma” olarak değiştirilen kent, Roma periyodunda altın çağını yaşamış.

ZEUGMA MOZAİK MÜZESİ

Dünyanın en büyük mozaik müzelerinden biri olan müze, Gaziantep’in en ikonik kültür duraklarından biri. Roma villalarından çıkarılan mozaikler, mitolojik sahneler ve günlük hayat tasvirleriyle antik dünyanın estetik anlayışını gözler önüne serer.

Müzenin en ünlü yapıtı olan “Çingene Kızı” mozaiği, Gaziantep’in simgelerinden biri haline gelmiştir. Çağdaş sergileme teknikleri sayesinde ziyaretçiler mozaik sanatını yakından deneyimleyebilir.

GAZİANTEP KALESİ

Şehir merkezinde yükselen kale, yaklaşık 6000 yıllık geçmişiyle Gaziantep’in panoramik simgesidir. Türkiye’de ayakta kalabilen kalelerin en hoş örneklerinden biri olup, gerek ihtişamı ve heybetiyle, gerekse bir sır üzere gizlediği tarihiyle dikkat çekiyor.

Kale kent merkezinde, Alleben Deresi’nin güney kenarında, yaklaşık 25 metre yükseklikte çabucak herkesin dikkatini çeken bir zirve üzerinde yer alıyor.

GAZİANTEP BAKIRCILAR ÇARŞISI VE ZİNCİRLİ BEDESTEN

Taş döşeli sokaklar, ahşap kepenkli dükkanlar ve bakır işçiliğinin ritmik sesi… Bakırcılar Çarşısı,Gaziantep’in yaşayan tarihidir.

Bakırcılar Çarşısı’nda yer alan dükkanların imal tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 19’uncu yüzyılda yapıldığı düşünülmekte. Tek katlı dükkanlardan oluşan çarşı, hanlar bölgesi içinde yer alıyor. Kemerli girişlerle sokağa açılan dükkanlar düzgün kesilmiş sert kalker (keymıh) taştan yapılmış.

Osmanlı devrinden günümüze ulaşan Zincirli Bedesten ise çarşının en kıymetli yapılarından biri. Klasik el sanatları, bakır eserler ve yöresel hediyelikler için hem yerli hem de yabancı turistlerin gözdesi.

Zincirli Bedesten, 1718 yılında Darendeli Hüseyin Paşa tarafından yaptırılmış. Halk ortasında Kara Basamak Bedesteni olarak da bilinen yapı, tek katlı “L” şeklinde bir plana sahip. Doğu-batı ve kuzey-güney istikametlerinde uzanan iki koldan oluşan yapıda toplam 73 dükkan bulunuyor.

GAZİANTEP HAMAM MÜZESİ

Gaziantep Hamam Müzesi Osmanlı hamam mimarisi ve kültürünün en hoş örneklerinden biri. Yapı, Lala Mustafa Paşa tarafından yaptırılan külliyenin hamam kısmı olarak hizmet vermiştir. Vakfiyesine nazaran 1577 tarihinde yapıldığı anlaşılan yapı, Paşa Hamamı olarak uzun yıllar hizmet veriyor.

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından 2015 yılında onarımı tamamlanarak, Gaziantep hamam kültürünün yaşatıldığı bir müze haline dönüştürülmüş. Aslına sadık kalınarak teşhir edilen hamamda; soğukluk, ılıklık, sıcaklık kısımları, Haluk Perk koleksiyonundan hamam araç ve gereçleri, hamam adetleri, bal mumu heykeller ve maketlerle canlandırılmıştır.

EMİNE GÖĞÜŞ MUTFAK MÜZESİ

Türkiye’nin birinci mutfak müzelerinden biri olan bu özel yer, Gaziantep mutfağının tarihini ve geleneklerini anlatıyor. Klâsik mutfak gereçleri, tarifler ve yemek kültürü hakkında kapsamlı bilgiler sunan müze, gastronomi meraklılarının favori duraklarından biri.

Müzede Antep mutfağında bulunan yemek materyallerinden mutfak araç gereçlerine, yöresel yemeklerden içeceklere, pişirme tekniklerinden hazırlanışına ve erzaklarına varıncaya kadar mutfak kültürü anlatılmakta.

Bunların yanı sıra bayram yemeği ve özel gün yemeği olan yuvalamanın yapılışı, tandır başında geçen kış geceleri ve kahve kültürü modeller kullanılarak anlatılmakta.

SABUN VE PEKMEZ MÜZESİ

Gaziantep’in mahallî üretim kültürünü tanıtan müze, geleneksel sabun ve pekmez imal tekniklerini sergiliyor. Bölgenin kırsal üretim mirasını yakından tanımak isteyenler için farklı bir tecrübe sunuyor.

Pekmezci ailesi tarafından bağışlanan yapı, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından müzeye çevriliyor. Zeytinin toplanması, yağ imalinden sabun oluşumuna, üzümün bağlardan toplanıp pekmez yapılışına kadar tüm evrelerin anlatıldığı müzede, görsel materyaller ve dijital sunumlarla kentin mutfağında değerli bir yeri olan yöresel lezzetlerin yapılışı aktarılıyor.

BAKLAVA MÜZESİ

Gaziantep’in dünyaca ünlü tatlısı baklavanın tarihini, üretim sürecini ve ustalığını anlatan müze; gastronomi turizminin en özel duraklarından biri.

Eski ismi ile Gaziantep Millet Han Baklava Evi, Karagöz Mahallesi Eski Gümrük Caddesi’nde bulunan Millet Han’da yer alıyor. Baklavanın bir tatlıdan öte, kültürel bir miras olduğunu gösteren eşsiz bir yer.

UNESCO TESCİLLİ GAZİANTEP MUTFAĞI

Gaziantep mutfağı sırf Türkiye’nin değil, dünyanın en varlıklı mutfaklarından biri olarak kabul ediliyor. Özellikle Antep fıstığı, kebap çeşitleri, baklava, katmer, beyran ve sayısız yöresel lezzet; kentin gastronomi kimliğini oluşturuyor.

GAZİANTEP LAHMACUNU

Çok eski bir Anadolu yiyeceği olan Lahmacun, 17’nci yüzyılda Evliya Çelebi tarafından yazılan Seyahatname’de lahm-ı acinli börek olarak geçiyor.

Arapça et ve hamur manasına gelen lahm ve acin kelimelerinden türemiş olsa da ülkemizde yaklaşık 300 yıldır tüketilen bir yiyecek. Öteki lahmacunlardan farklı olarak, Gaziantep lahmacununda zırh ile çekilen kuzu kıyma, sarımsak, maydanoz, biber ve çeşitli baharatlar kullanılırken, soğan içermez.

ALİNAZİK KEBABI

Gaziantep mutfağının en şık yemeklerinden biri olan Alinazik, közlenmiş patlıcan ve süzme yoğurdun muazzam ahengiyle sunuluyor. Bu eşsiz tadın alt tabanındaki bu dumanlı püre, üzerine eklenen yumuşacık zırh kıyması yahut küçük kuşbaşı etlerle buluştuğunda damakta unutulmaz bir tat bırakıyor.

Yavuz Sultan Selim periyoduna kadar uzanan öyküsüyle bu kebap, hem saray nezaketini hem de mahallî gereç kalitesini birebir tabakta birleştiriyor.

ANTEP KATMERİ

Gazianteplilerin güne başlama ritüeli olan katmer, incecik açılmış yufkanın içine taze kaymak, şeker ve bol ölçüde toz Antep fıstığının eklenmesiyle hazırlanır.

Özellikle taş fırınlarda pişirilen bu tatlı kahvaltı öğesi, çıtır dokusu ve sıcak servis edilmesiyle biliniyor. Ayrıyeten ustalık gerektiren bir el maharetiyle havada savrularak açılan hamuru, Gaziantep’in sabah gücünü ve misafirperverliğini simgeleyen en özel lezzetlerden biri.

ANTEP BAKLAVASI

Gaziantep’in tescilli markası olan baklava, kırk kat ince baklavalık yufkanın içine serilen en kaliteli Antep fıstığı ve sade yağın ustalıkla harmanlanmasıdır.

Odun ateşinde pişirilen bu şaheser, altın sarısı rengi ve “hışırı” ile duyulara hitap ediyor. Avrupa Birliği’nden coğrafi işaret tescili alan birinci Türk ürünü olma özelliğini taşıyan Antep baklavası, jenerasyonlar uzunluğu aktarılan bir zanaatın en tatlı dışavurumudur.

ANTEP FISTIĞI

Gaziantep’in “yeşil altını” olarak isimlendirilen Antep fıstığı, kentin ekonomik ve kültürel can damarıdır. Bölgenin iklimi ve toprak yapısı sayesinde kazandığı ağır aroma ve kendine has rengiyle dünyadaki benzerlerinden ayrılır.

Sadece bir kuruyemiş değil, birebir vakitte baklavadan kebaba kadar yüzlerce tanımın ana bileşenidir. Hasat vaktine nazaran “boz fıstık” yahut “ben fıstık” olarak isimlendirilen çeşitleri mutfakta farklı maksatlarla kullanılır.

Haber7