Ticaret Bakanlığı, Asrın Felaketi’nin üçüncü yılında da birinci günkü kararlılık ve şevkle çalışmalarına devam ediyor.

Bu kapsamda bakanlık, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen sarsıntılar ile ilgili kıymetli açıklamalarda bulundu. 

İşte bakanlığın o açıklaması;

6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş ve 20 Şubat 2023 tarihinde Hatay merkezli gerçekleşen zelzeleler Ülkemize Asrın Felaketini yaşatmıştır. Bugün üçüncü yıldönümünü idrak ettiğimiz asrın felaketinin akabinde Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde devletimizin, aziz milletimizin ve sivil toplum kuruluşlarımızın el ele, zelzelesi yaşayan insanlarımızın yardımına koşması millet olarak olağan üstü vakitlerde ecdadımızın gösterdiği üstün dayanışmanın bir tezahürüdür.

Asrın felaketinde 120 bin kilometrekarelik bir alanda 11 vilayetimizde 14 milyondan fazla insanımız etkilenmiş maalesef 53.697 canımız yitip gitmiştir. Bu canlarımızı geri getiremeyiz fakat bölgedeki hayatı eskisinden daha yaşanabilir kılmak bizim elimizdedir. Bizim de Hükümet olarak Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde yaptığımız budur.

Depremlerin akabinde geçen üç yılda zelzele hasarlarının telafisine ait tüm kurum ve kuruluşlarımızla çalışmalar ağır bir halde sürdürülmüş ve bölgenin yine inşası ile ekonomik ve toplumsal hayatın güzelleştirilmesine yönelik çalışmalarda büyük ilerleme sağlanmıştır. Afetin yaşandığı birinci andan itibaren afetin tesirlerini azaltma, kamusal altyapı hizmetlerinin idamesini sağlama ve bölge halkı ve iktisadının desteklenmesine yönelik çeşitli düzenlemeler hızla devreye alınmıştır. Asrın Felaketinin yol açtığı kayıp ve zararın telafi edilmesine ait 2023-2025 yılları devrinde toplam 3,6 trilyon TL meblağında harcama gerçekleştirilmiştir (yaklaşık 91,5 milyar dolar). 2026 yılı bütçesinde toplam 653 milyar TL kaynağı ise zelzele bölgesinde yaşayan vatandaşlarımızın gereksinimlerinin ve zelzelelerin yol açtığı hasarların giderilmesi için ayrılmıştır.

TİCARET BAKANLIĞI’NDAN SÜRATLİ TEDBİRLER

Bakanlığımız asrın felaketinin çabucak ardından Afet Uyum Merkezi kurmuş ve gerek merkez gerekse taşra teşkilatlarıyla derhal sarsıntı bölgesine intikal etmiştir. Daha asrın felaketinin birinci saatlerinde Ticaret Bakanlığına bağlı Gümrük ve Hür Bölge teşkilatları ile Ticaret Vilayet Müdürlükleri harekete geçerek kamu işçimizin sıhhati, kamu binalarında meydana gelen yıkım/hasar ve bölgede ticaretin ne biçimde etkilendiğine ait durum tespitine başlamışlardır.

ASRIN FELAKETİNİN BİRİNCİ GÜNÜNDEN İTİBAREN KAMU, ÖZEL KESİM VE SİVİL TOPLUM KURULUŞLARININ UYUMU SAĞLANARAK İNSANİ YARDIM VE LOJİSTİK FAALİYETLER AKTİF HALDE YÜRÜTÜLMÜŞTÜR

Asrın felaketinin birinci gününden itibaren Kilis ve Adıyaman’da TOBB, DEİK, TİM, TESK, TESKOMB, İGE A.Ş., Türkiye Müteahhitler Birliği üzere sivil toplum kuruluşları başta olmak üzere, tüm ilgili STK’lar ve özel kesim kuruluşlarının uyumunun sağlanması suretiyle; sarsıntıdan etkilenen vilayetlerde gereksinim duyulan her türlü besin, eşya, iş makinası, çadır, konteyner vb. gereçlerin temin edilmesine yönelik çalışmaları koordine etmiştir. Ayrıyeten yurtdışından gelen yardım gereçlerinin, gümrük vergilerinden muaf olarak ve rastgele bir dış ticaret tedbir ve siyaseti (izin vb.) uygulanmaksızın yurtiçine süratli bir halde sevki sağlanmıştır. Bu kapsamda, karayolu ile 4748, havayolu ile 2765, denizyolu ile 378 ve demiryolu ile 18 adet olmak üzere toplamda 7909 adet sevk süreci gerçekleştirilerek, 120 ülkeden gönderilen çeşitli giysi eşyası, besin ve sıhhat gereci, tıbbi aygıt, arama kurtarma ekipmanları ve iş makinelerinin gümrük kapılarından geçişi sağlanmıştır.

DEPREM BÖLGESİNDE GÜMRÜK HİZMETLERİNİN AKSAMAMASI İÇİN ALTERNATİF UYGULAMALAR DEVREYE ALINMIŞ VE İNSANİ YARDIMLAR SÜRATLE ALANA ULAŞTIRILMIŞTIR

Deprem bölgesindeki hizmet binaları kullanılamaz hale gelen gümrük müdürlüklerince gerçekleştirilen süreçlerin, başka gümrük yönetimlerince yürütülmesi sağlanmıştır. Hasar gören binalarımız için tamirat, güçlendirme ve yine inşa çalışmaları vakit kaybetmeden başlatılmıştır.

Depremin meydana geldiği birinci günden itibaren; Ticaret Bakanlığımızın tüm imkanlarıyla, öncelikli olarak tasfiye işletmelerimizdeki tasfiyelik hale gelen eşyalardan, insani yardım faaliyetleri kapsamında kullanılabilecek milyonlarca adet yardım gereci tespit edilerek sarsıntı bölgesine ulaştırılmıştır.

Eğitim merkezlerimiz afetzedelerimize açılmıştır.

Ayrıca, TAREKS üzerinden ithalatta yürütülen eser güvenliği kontrol süreçlerinde, eserlerin gereksinim duyulan vilayetlere daha süratli ulaştırılabilmesi gayesiyle gerekli kolaylıklar sağlanmıştır.

Afet bölgesindeki vilayetlerde faaliyet gösteren Memleketler arası Nezaret Şirketlerinin, ilgili mevzuat kapsamındaki bildirim ve yenileme yükümlülükleri çerçevesinde uyması gereken müddetler 6 ay, öteki vilayetlerde bulunan UGŞ’lerin uyması gereken mühletler ise bir ay uzatılmış ve bu uygulama 1 Eylül 2023 tarihine kadar sürdürülmüştür.

DEPREM SONRASI BARINMA MUHTAÇLIĞININ KARŞILANMASI MAKSADIYLA PREFABRİK YAPILARDA GÜMRÜK VERGİLERİ SÜREKSİZ OLARAK SIFIRLANMIŞTIR

10.03.2023 tarihli ve 32128 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (Karar no: 6921) İthalat Rejimi Kararında Değişiklik Yapılmasına Ait Karar ile prefabrik yapılarda 31/7/2023 (bu tarih dahil) tarihine kadar gümrük vergisi sıfırlanmıştır.10.03.2023 tarihli ve 32128 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (Karar no: 6922) İthalatta Ek Gümrük Vergisi Uygulanmasına Ait Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar prefabrik yapılarda 31/7/2023 (bu tarih dahil) tarihine kadar ek gümrük vergisi sıfırlanmıştır. 

Bununla birlikte bölgedeki barınma muhtaçlığının devam etmesi nedeniyle konteyner (prefabrik konut ve yapılar) ithalatında gümrük vergisi ve ek gümrük vergisinin %0 olarak uygulanması 27.07.2023 tarihli ve 32261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kararlar ile 31/12/2023 tarihine kadar (bu tarih dahil) uzatılmıştır.

DEPREMDEN ETKİLENEN TİCARİ İŞLETMELERE YÖNELİK MALİ VE İDARİ KOLAYLIKLAR HAYATA GEÇİRİLMİŞTİR

Diğer taraftan, sarsıntı bölgesindeki ticari işletme ve ticaret şirketlerinin ticaret sicili harçlarından muaf tutulmasına yönelik düzenleme yapılmıştır. Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu çerçevesinde tutmakla yükümlü olduğu defter ve dokümanların sarsıntı nedeniyle zayi olması sebebiyle gelebilecek mümkün ağır taleplerin karşılanabilmesi ismine alternatif kolay bir yol sağlanması konusunda düzenleme yapılmış ve 31 Temmuz 2023 tarihi prestijiyle sona ermiştir.

DEPREM BÖLGESİNDE FAHİŞ FİYAT ARTIŞLARINA KARŞI AĞIR KONTROLLER GERÇEKLEŞTİRİLMİŞTİR

Bununla birlikte, sarsıntı bölgesinde acil muhtaçlık duyulan eserlerin fiyatları yakından takip edilmiş olup yapılan kontrollerde kelam konusu eserlerin fiyatlarında fahiş artış yapan 331 e-satıcı hakkında Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu eliyle yaklaşık 79 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır. Tekrar, hazır beton ve çimento fiyatlarında fahiş fiyat artışı yapan 39 işletme hakkında Konsey tarafından 54 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır.

TİCARİ HAYATIN OLAĞANLAŞMASI İÇİN REKABET İHLALLERİYLE UĞRAŞ EDİLMİŞ VE DESTEKLEYİCİ KAMPANYALAR HAYATA GEÇİRİLMİŞTİR

Öte yandan, bölgedeki iş dünyası temsilcilerine dönük çok sayıda ziyaret gerçekleştirilmiş ve gerek tedarik zincirinde gerekse zelzele sonrası ticari hayatın olağan akışına dönmesi sürecinde karşılaşılabilecek rekabetçi meselelerin tespiti için bir dal incelemesi başlatılmıştır. Süreç içerisinde alınan şikâyetler doğrultusunda, 40’ın üzerinde teşebbüse, fiyat tespiti, bölge/müşteri paylaşımı ve çalışan fiyatlarının birlikte belirlenmesi üzere davranışlar yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. unsurunu ihlal ettikleri gerekçesiyle toplamda yaklaşık 610 milyon TL idari para cezası uygulanmıştır. 

DEPREM BÖLGESİNDE ESNAF VE TACİRLERİN TİCARİ FAALİYETLERİNİ DESTEKLEMEYE YÖNELİK DAYANIŞMA, E-TİCARET VE SÜRDÜRÜLEBİLİR TOPARLANMA PROGRAMLARI HAYATA GEÇİRİLMİŞTİR

Ayrıca, depremzede vatandaşlarımızın temel gereksinimlere erişimin kolaylaştırılması ve bölgedeki esnaf ve tacirlerin ticari faaliyetlerinin desteklenmesi emeliyle gönüllülük temeline dayalı olarak “Deprem Yardımlaşma Seferberliği” düzenlenmiş olup seferberlik kapsamında toplam 4.718.201 adet eser satışı gerçekleştirilmiş, satılan eserlerin toplam bedeli 397 milyon TL’yi aşmıştır.

Ayrıca, 15 Mart 2024 tarihinde Bakanlığımız ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından sarsıntıdan etkilenen 11 ile yönelik “Elektronik Ticaretle Birlikte Çok Daha Uyguna (E-Birliktelik) Kampanyası” kampanyası düzenlenmiştir. Üç ay süren kampanyaya 12 bin işletme iştirak sağlamış ve yaklaşık 21 milyon TL dayanak sağlanmıştır.2026 yılı prestijiyle sarsıntı bölgesinde ticaretin kalıcı ve sürdürülebilir biçimde tekrar güçlendirilmesi emeliyle Bakanlığımız uyumunda Yanındayız Projesi hayata geçirilmiştir. 

TİCARET BAKANLIĞI, DEPREM BÖLGESİNDE ÜRETİM, İSTİHDAM VE İHRACATI MERKEZE ALAN GÜÇLÜ TAKVİYE SİSTEMLERİYLE EKONOMİK TOPARLANMANIN KARARLILIKLA SÜRDÜRÜLMESİNE KATKI SAĞLAMIŞTIR

Ticaret Bakanlığı olarak, depremin hemen akabinde üretim, istihdam ve ihracat başta olmak üzere ekonomik hayatın tekrar canlandırılması hedefiyle kapsamlı takviye düzeneklerini süratle devreye aldık. Bu çerçevede yürütülen siyasetlerin somut sonuçları, zelzeleden direkt etkilenen 11 vilayetimize yönelik yapılan “Asrın Felaketi’nin Üçüncü Yılında Zelzele Vilayetlerinin İhracat Performansının Telafi Süreci” raporuyla ortaya konulmuştur.

DEPREM BÖLGESİNDE İHRACAT PERFORMANSI, TAKVİYE SİSTEMLERİYLE TEKRAR YÜKSELİŞE GEÇMİŞTİR

Deprem bölgesi vilayetlerinin toplam ihracatı 2023 yılında 22 milyar 991 milyon dolar iken, 2024 yılında 24 milyar 228 milyon dolara, 2025 yılında ise 25 milyar 10 milyon dolara yükselmiştir. Zelzele bölgesindeki vilayetlerimizin ihracatta tekrar yükselişe geçmesi, aziz milletimizin dirayetinin ve Türkiye’nin sarsılmaz üretim gücünün açık bir göstergesidir. 

Gaziantep’ten Hatay’a, Adana’dan Kilis’e uzanan bu muvaffakiyet; Türkiye Yüzyılının üretimle, emekle ve alın teriyle yazılan sayfalarından biridir.

Tüm bu çalışmalar sonucunda sarsıntı bölgesi vilayetlerinin toplam ihracatı bir evvelki yıla nazaran %3,2 oranında artmıştır. 

Türk Eximbank tarafından zelzele bölgesindeki firmaların kullandıkları kredilere 6 ay vade uzatımı imkânı sağlanmıştır. Milletlerarası kuruluşlardan toplam 200 milyon dolar kaynak temin edilerek zelzele bölgesindeki firmaların yatırım harcamaları finanse edilmiştir. 

DEPREM BÖLGESİNDEKİ İHRACATÇILARIMIZIN FAALİYETLERİNİN DEVAMI İÇİN YÜKSEK DENGELİ KREDİ TAKVİYELERİ SAĞLANMIŞTIR

Deprem bölgesindeki ihracatçılarımızın ticari faaliyetlerini devam ettirebilmeleri emeliyle 2023 yılında kredi vade uzatımı ve kredi kullandırımı olmak üzere toplam 1,65 milyar dolar; 2024 yılında ise toplam 2,3 milyar dolar kredi dayanağı sağlanmıştır. 2025 yılında sarsıntı bölgesi firmalarına toplam 2,19 milyar dolar kredi kullandırılmıştır. 

ESNAF VE SANATKÂRLARIMIZIN NAKİT AKIŞININ KORUNMASI EMELİYLE FAİZ İNDİRİMLİ KREDİ VE BORÇ YAPILANDIRMA DAYANAKLARI UYGULANMIŞTIR

Diğer taraftan, sarsıntıdan ziyan gören vilayetlerimizde ekonomik ve toplumsal hayatın canlandırılmasına katkı sağlanması ve esnaf ve sanatkârlarımızın nakit akışlarının korunması için, bölgeye, kredi ve kefalet kooperatiflerimizin kefaletiyle, HALKBANK kaynaklarından toplam 6,7 milyar TL fiyatında faiz indirimli kredi kullandırılmıştır. 2024 yılında bu dayanak 18 milyar TL’ye, 2025 yılında ise 29,5 milyar TL’ye ulaşmıştır.

Bunun yanında, esnaf ve sanatkârlarımızın HALKBANK’a olan vadesi gelmemiş faiz indirimli kredi taksitleri için 2 defa 6’şar aylık erteleme imkânı hayata geçirilmiştir. TESKOMB tarafından, esnaf ve sanatkârlarımızın kooperatiflere olan gecikmiş borçlarına yönelik yapılandırma uygulaması hayata geçirilmiş, bu kapsamda borçların gecikme faizleri silinerek anapara için taksitlendirme uygulanmıştır.

KOOPERATİFLERİN DESTEKLENMESİ YOLUYLA BÖLGESEL EKONOMİK TOPARLANMA GÜÇLENDİRİLMİŞTİR

Ayrıca, TESKOMB tarafından vilayetlerimize toplam 200 milyon lira meblağında nakdi takviye sağlanmıştır. Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) kapsamında, sarsıntıdan etkilenen vilayetlerimizdeki kooperatifler ile üst kuruluşlarına 2023 ve 2024 yıllarında toplamda 10,1 milyon TL meblağında hibe ödemesi yapılmıştır. 2025 yılı KOOP-DES davet periyodunda ise kelam konusu vilayetlerimizdeki kooperatiflerimiz ile üst kuruluşlarının projelerine istinaden sağlanması tarafında karar alınan takviye fiyatı 7 milyon TL olmuştur. 

Türkiye iktisadı 2023 yılında yaşanan asrın felaketine karşın güçlü görünümünü koruyarak %5,0 oranında büyüme kaydetmiştir. Zelzele bölgesinde iktisadi faaliyeti canlandırmaya yönelik süratle uygulanan önlemler ve tekrar yapılanma faaliyetlerinin takviyesiyle beklentilerin üzerinde bir büyüme gerçekleşmiştir. Sarsıntı bölgelerinde ulusal gelir 2023 yılında yaklaşık 112,9 milyar dolar bu bölgede oluşurken 2024 yılında 140,9 milyar dolara yükselmiştir. 

Yüce Rabbimizden dileğimiz millet olarak bir daha bu türlü acılar yaşamamamızdır.

Haber7