Etiyopya merkezli fikir kuruluşu Horn Review’da yer alan kapsamlı tahlile nazaran, İsrail’in Somaliland’ı resmen tanıması Afrika Boynuzu jeopolitiğinde sismik bir değişime işaret ediyor. Somaliland’a egemenlik tanıyan birinci Birleşmiş Milletler üyesi olan İsrail, uzun müddettir devam eden bölgesel bir sorunu milletlerarası stratejik rekabetin faal bir arenasına dönüştürdü. Bu atılım, Somaliland’ı fiili bir siyasi varlık olmaktan çıkarıp milletlerarası meşruiyete sahip bir devlete dönüştürürken, Kızıldeniz koridorundaki hem bölgesel hem de global hesapları tekrar şekillendiriyor.

ASIL GAYE TÜRKİYE Mİ?

Analize nazaran İsrail’in Somaliland’a olan ilgisi, global deniz ticareti ve bölgesel güvenlik için kritik bir darboğaz olan Babü’l Mendep Boğazı’na yakınlığı nedeniyle derinlemesine stratejik bir nitelik taşıyor. Tanıma ve derinleşen angajman, İsrail’e İran ve Husi tehditlerini izlemek ve bunlara karşı koymak için potansiyel bir askeri ve istihbarat merkezi sağlarken, Kızıldeniz erişimini de garanti altına alıyor. Başbakan Binyamin Netanyahu’nun da açıkça belirttiği üzere, bu paydaşlık İbrahim Mutabakatları bağlamında ekonomik ve güvenlik iş birliğini kapsıyor ve başka bölgesel aktörlerin de misal adımlar atması için teşvik oluşturuyor.

Haberde Türkiye’nin bölgedeki rolüne özel bir vurgu yapılıyor. Türkiye’nin bölgesel genişlemesinin Somali’nin ötesine geçerek Sudan’a uzandığı, bunun El Burhan’ın Ankara ziyareti ve daha evvel dondurulan Afak güvenlik projesinin tekrar başlatılmasıyla örneklendiği belirtiliyor. Ankara’nın Kızıldeniz koridoru boyunca artan ayak izinin; deniz ticaret yollarını teminat altına almak, Türk genişlemesine karşı koymak ve bölgesel istikrarı korumak isteyen Körfez ülkeleri, BAE ve Batılı güçlerin stratejik çıkarlarına meydan okuduğu söz ediliyor. İsrail’in tanıması, bu aktörlerin Ankara’nın bölgedeki tesirini dengeleyebilecek koordineli bir angajman için stratejik bir fırsat yaratan bir emsal teşkil ediyor.

DİĞER AKTÖRLERİN SOMALİLAND TAVRI NE OLDU?

Rusya’nın çıkarlarının da Berbera Limanı’nın stratejik kıymeti nedeniyle giderek belirginleştiği aktarılıyor. Moskova’nın potansiyel ekonomik ve askeri iş birliği yollarını araştırdığı, lakin Somaliland’ın yakın vakitte bir Rus diplomatik ziyaret talebini, muhtemelen liman erişimi karşılığında tanınmayı koz olarak kullanan Batılı müttefiklerin baskısı nedeniyle reddettiği bildiriliyor. Çin ise Somali’nin Tek Somali siyasetini sıkı bir formda desteklemeye devam ediyor ve Somaliland’ın Tayvan ile artan bağlantılarını kendi stratejik çıkarlarına bir müdahale olarak görüyor.

ABD’nin durumunun karmaşık ve değişken olduğu belirtilen tahlilde, Trump idaresinin Çin’in tesirine karşı koymak ve Berbera’ya erişim sağlamak hedefiyle bir siyaset değişikliğini değerlendirdiğine dair spekülasyonlar olduğu vurgulanıyor. Somaliland’ın tanınma karşılığında ABD’ye askeri üs erişimi ve maden hakları teklif ettiği, Cumhuriyetçi Temsilci Scott Perry üzere kimi ABD’li kanun yapıcıların resmi tanınma davetinde bulunan tasarılar sunduğu belirtiliyor. Ayrıyeten yeni AFRICOM kumandanının yakın vakitte Somaliland’ı ziyaret etmesi, ABD’nin askeri ilgisinin bir işareti olarak yorumlanıyor.

TEL AVİV’İN KAOS PLANINA TEPK YAĞDI

Bölgesel yansıların sert olduğu belirtilen haberde; Mısır, Türkiye ve Somali’nin İsrail’in kararına derhal ve güçlü bir muhalefet gösterdiği söz ediliyor. Mısır, Etiyopya’nın Somaliland ile olan bağları nedeniyle Kızıldeniz koridorundaki nüfuzunu korumak isterken, Türkiye bu tanımayı Somali ve Sudan’daki yatırımlarına ve stratejik iştiraklerine direkt bir tehdit olarak algılıyor. Cibuti ise Babü’l Mendep üzerindeki birincil merkez statüsünü kaybetme kaygısıyla tanımaya karşı çıkıyor.

Analizin sonuç kısmında, Afrika’daki ve ötesindeki öteki devletlerin de önümüzdeki günlerde durumlarını yine kıymetlendirerek İsrail’i takip etmelerinin beklendiği belirtiliyor. Bilhassa Güney Sudan’ın önümüzdeki günlerde tanıma kararı alabilecek olası bir aday olduğu, Gine üzere ülkelerin de Somaliland’ın egemenliğini desteklemenin siyasi ve ekonomik yararlarını tartabileceği öngörülüyor. Bu zincirleme tesirin, Somaliland’ın memleketler arası meşruiyetini güçlendireceği ve BAE ile Batılı güçler dahil olmak üzere tanımayı koordine eden devletler için Kızıldeniz erişimini pekiştireceği tabir ediliyor.

Haber7