İstanbul Havalimanı’ndan 26 Ocak’ta ayrıldıktan sonra Brezilya ve Şili üzerinden 60 saati aşkın süren seyahatin akabinde Antarktika’ya ulaşan grup, yeniden birebir güzergahı kullanarak Türkiye’ye geldi.

Türkiye’nin bu yıl 10’uncusunu düzenlediği bilim seferine katılan farklı üniversite ve kurumlardaki araştırmacılar, şiddetli hava şartlarında 15 farklı projeyi alanda tamamladı. Yer bilimlerinden buzul müşahedelerine, yakın uzay araştırmalarından sucul ekosistem çalışmalarına kadar farklı alanlarda yürütülen 15 projeden elde edilen bilgilerin memleketler arası bilim dünyası ile paylaşılması hedefleniyor.

Bilim heyeti, Horseshoe Adası’nda çalışmalarını tamamladıktan sonra Dismal Adası’nda Türkiye’nin hudutları dışında kurulan birinci istasyonlarından birisi olan sabit Global Konumlama Uydu Sistemi (GNSS) istasyonunda bakım ve bilgi toplama çalışmalarını bitirdi.

Fırtınalı, dalgalı ve kar yağışlı bir deniz seferiyle Adelaide Adası’ndan hareket eden grup, Grandidier Kanalı, Penola Boğazı ve Le Maire Kanalı’nı geçerek evvel Deception Adası’na daha sonra King George Adası’na ulaştı. Bu adanın akabinde Şili’ye ulaşan 17 kişilik takım, sonrasında Brezilya üzerinden yurda döndü.

Yaklaşık 14 bin 700 kilometrelik seyahat sonrası megakente ulaşan heyeti İstanbul Havalimanı’nda İstanbul Havalimanı Mülki Yönetim Amiri İlker Haktankaçmaz, yetkililer ve yakınları karşıladı. Antarktika’dan dönen takım, yakınları ile hasret giderirken, karşılama için gelen birtakım ailelerin evcil hayvanları da getirdiği görüldü.

15 FARKLI ARAŞTIRMA PROJESİ YÜRÜTÜLDÜ

Bilim takımı, 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi kapsamında bu yıl 15 araştırma projesi yürüttü.

Küresel iklimden yer bilimlerine, yakın uzay çalışmalarından biyolojik çeşitliliğe kadar pek çok sorunun cevabını arayan Türk bilim insanları, iklim değişikliği, buzul ve atmosfer dinamikleri, jeodinamik hareketlilik, deniz tabanı haritalama, oşinografik özellikler, yakın uzay ve kozmik radyasyon ölçümleri üzere fizikî ve jeofizik süreçlere odaklanan çalışmalar yaptı.

Ayrıca göl ve deniz ekosistemleri, mikrobiyal ve fitoplankton biyoçeşitliliği, kirleticilerin dağılımı, paleoklimatoloji, ekstrem şartlarda tıbbi planlama ile biyoteknoloji ve yeni antiviral ilaç adaylarının geliştirilmesine yönelik araştırmalar gerçekleştirdi.

“HEDEFİMİZ ANTARKTİKA’DA KALICI TÜRK BİLİM ARAŞTIRMA ÜSSÜ KURMAK”

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, ABD merkezli X şirketinin toplumsal medya platformundan yaptığı açıklamada, 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferinin muvaffakiyetle tamamlandığını belirterek, Türk bilim insanlarının kuvvetli şartlar altında bir aydan fazla müddette 15 araştırma projesini hayata geçirdiğini bildirdi.

Kacır, “Cumhurbaşkanımızın himayelerinde, TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitümüzün uyumunda yürüttüğümüz kutup araştırma seferlerimizle ülkemizin bilimsel kapasitesini artırmaya, insanlığın karşı karşıya olduğu global problemlere tahlil teklifleri sunmaya devam edeceğiz. Amacımız Antarktika’da kalıcı Türk Bilim Araştırma Üssü kurmak ve Antarktika Muahedeler Sistemi içerisinde ‘Danışman Ülke’ statüsü elde etmek.” tabirlerini kullandı.

“ARAŞTIRMALARIN ÖRNEKLERİ VE İSTASYONLARDAN ALINAN DATALAR TÜRKİYE’YE GETİRİLDİ”

Havalimanında AA muhabirine açıklamalarda bulunan 10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, bu yıl 10’uncu seferin sona erdiğini belirterek, bugüne kadar 200’ün üzerinde Türk araştırmacının kutuplara gittiğini ve kıymetli çalışmalar yaptığını söyledi.

Bu yıl 17 araştırmacının birbirinden farklı 15 proje yürüttüğünü lisana getiren Özsoy, Antarktika’ya giderken ve oradan dönerken karşı karşıya kaldıkları zorluklardan bahsetti.

Türk bilim insanlarının hangi alanlarda çalışmalar yaptığına ait bilgi veren Özsoy, orada yapılan araştırmaların örneklerinin ve kurulu istasyonlardan alınan dataların Türkiye’ye getirildiğini, çıkacak sonuçları heyecanla beklediklerini anlattı.

Özsoy, “Şu ana kadar dünyaya kazandırılan Türk bilim insanlarının elinden çıkmış birçok bilimsel makaleler var. Bu çalışmaların sonucunda da yeni bilimsel makaleler beklentimiz yüksek.” dedi.

Bugüne kadar 200’den fazla Türk bilim beşerinin hem kuzeydeki Arktik’te hem de güneydeki Antarktika’da bilimsel çalışmaları birebir fiziki olarak yapma imkanı bulduğunu kaydeden Özsoy, bugüne kadar 300’ün üzerinde bilimsel makale yayınlandığını bildirdi.

Bilimsel araştırmaların memleketler arası alanda ses getirdiğine işaret eden Özsoy, kutupların gezegenin kara kutusu olarak isimlendirildiğini, dünyanın hafızasının bu bölgelerde bulunduğunu, milyonlarca yılın bilgi ve bilgilerinin bu bölgelerdeki buzulların içinde gizli olduğunu anlattı.

Özsoy, Türk bilim insanlarının kutup bölgelerindeki çalışmaların memleketler arası geçerlilikte ve nitelikte olduğunu belirterek, “Türk bilim insanlarımız kutup bölgelerinde yaptığı çalışmalarla memleketler arası bilim literatürüne çok büyük katkılar sağlıyor.” biçiminde konuştu.

“HER KATMAN BİZİ YÜZ BİNLERCE YIL ÖNCESİNE GÖTÜRÜYOR”

Prof. Dr. Burcu Özsoy, araştırmalar çerçevesinde artık “iklim değişikliği var mı yok mu?” tartışmasından öteye giderek “iklim değişikliği ile nasıl gayret edileceği” evresine geçtiklerini belirterek, dünyayı en âlâ kutup bölgelerinden anlayabileceklerini anlattı.

Buzulların yaklaşık 500 bin yaşında olduğunu, her katmanın kendilerini yüz binlerce yıl öncesine götürdüğünü lisana getiren Özsoy, kutup bölgelerinde daima çalışmalar yapmanın çok kıymetli olduğunu, kutuplarda yapılacak çalışmaların geçmişle bugünü karşılaştırarak geleceğe yönelik projeksiyonlar yapmalarına imkan tanıdığını söyledi.

Özsoy, dünyanın farklı ülkelerinin Antarktika’da bilim üsleri kurduğuna değinerek, Türk bilim üssü için Horseshoe Adası’nı belirlediklerini ve o günden bu yana çok kıymetli araştırmalar yaptıklarını bildirdi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2030’a kadar Antarktika’da Kutup Araştırmaları Üssü’nü kurmayı planladığını anımsatan Özsoy, bu üssün sağlayacağı katkılardan bahsetti.

“ANTARKTİKA’DA YAPTIĞIMIZ ÇALIŞMALAR DÜNYA BİLİMİNE KATKI SUNUYOR”

10. Ulusal Antarktika Bilim Seferi Önderi Prof. Dr. Ersan Başar ise sefer kapsamında bilimsel projelerini tamamladıklarını belirterek, “15 farklı bahiste bilimsel proje yürütüldü. Yer bilimleri, deniz bilimleri, buzul bilimi ve atmosfer bilimleri alanlarında araştırmalar yapıldı. Bu örnekler Türkiye’de laboratuvarlarda incelenecek ve memleketler arası makaleler olarak yayımlanacak. Bilhassa Antarktika’da yaptığımız çalışmalar dünya bilimine katkı sunuyor.” dedi.

Horseshoe Adası’nda 10 yıldır yaptıkları bilimsel projelerden değerli sonuçlar elde edildiğinin altını çizen Başar, “Özellikle Shoesmith Buzulu’nda bir yılda 10 metreye kadar buz kaybı tespit edildi. 2026’da büyük buz kütlelerinin süratle eriyerek denize döküldüğüne şahit olduk.” diye konuştu.

Başar, Antarktika’da bu yıl hava şartlarının epey sert geçtiğini kaydederek, “Rüzgar, fırtına ve kar yağışı çalışmaları zorlaştırdı fakat bilim insanlarımız özveriyle çalışmalarını tamamladı.” tabirlerini kullandı.

JEODEZİK, OŞİNOGRAFİK VE UZAY MÜŞAHEDE ÇALIŞMALARI YAPILDI

Öte yandan, Ulusal Savunma Bakanlığına bağlı Harita Genel Müdürlüğü (HGM) ile Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı, sefer kapsamında Horseshoe Adası’nda deniz ve kara ölçümleri gerçekleştirdi. HGM, sabit GNSS istasyonunun bakım, tamir ve bilgi toplama çalışmalarını yürütürken, deniz kuvvetleri takımları hidrografik ve oşinografik mesaha faaliyetleri icra etti.

Sefer kapsamında ayrıyeten Horseshoe Adası’nda kurulan çok düşük frekans (VLF) yakın uzay müşahede istasyonundan datalar alınarak Palmer istasyonuyla mukayeseli tahliller yapıldı. Kozmik müon akısı ölçümleriyle güneş aktivitelerinin radyasyon üzerindeki tesirleri incelenirken, elde edilen bilgilerin uzay hava durumu iddiaları, haberleşme güvenliği ve iklim değişikliğinin izlenmesi açısından kıymet taşıdığı belirtildi.

Haber7